Ójöfnuður og frávikshegðun ungmenna: Tengsl innflytjendastöðu og álags við afbrot, ofbeldi og vopnaburð

Útdráttur

Í rannsókninni er kannað hvort frávikshegðun ungra innflytjenda sé meiri en annarra jafnaldra og hvort þau tengsl skýrist af ójöfnuði og öðrum álagstengdum þáttum. Byggt er á álagskenningu Robert Agnew og notað er tilviljunarúrtak yfir 3000 13 til 17 ára ungmenna á höfuðborgarsvæðinu. Gögnin eru hluti af alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi. Frávikshegðun er mæld sem afbrot, ofbeldi og vopnaburður, og skoðað er hvort upplifuð mismunun, fjárhagsstaða heimilis (afstæður skortur, e. relative family deprivation) og þolendareynsla miðli tengslum innflytjendastöðu og hegðunar. Niðurstöður sýna að ungir innflytjendur eru líklegri en þau sem ekki hafa erlendan bakgrunn til að upplifa álagstengda þætti. Þolendareynsla hafði sterk tengsl við allar tegundir frávikshegðunar, en upplifuð mismunun og fátækt tengdust eingöngu vopnaburði. Niðurstöður varðandi brotahegðun eftir innflytjendastöðu eru flóknari en stundum er gefið til kynna í opinberri umræðu. Til að mynda benda þær til þess að ungir innflytjendur af fyrstu kynslóð séu hvorki líklegri til að brjóta af sér né beita ofbeldi en börn með íslenskan bakgrunn. Að teknu tilliti til álagstengdra þátta er fyrsta kynslóð ólíklegri til afbrota. Önnur kynslóð innflytjenda er þó líklegri til að beita ofbeldi sem skýrist að hluta til af meiri þolendareynslu. Þolendareynsla virðist sérstaklega mikilvægur áhættuþáttur og því ætti stuðningur við þolendur að vera í forgrunni forvarna.