Mat á málþroska barna sem greind eru með einhverfu: Tengsl staðlaðra prófa og málsýna

Höfundar

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.24270/netla.2021.15

Lykilorð:

málþroski, einhverfa, stöðluð próf, málsýni

Útdráttur

Mat á málþroska gegnir mikilvægu hlutverki í greiningu og meðferð barna með röskun á einhverfurófi. Sterk fylgni málþroska snemma á lífsleiðinni er við langtímahorfur barna með einhverfu. Þar sem hluti einhverfra barna svarar stöðluðum prófum á ódæmigerðan máta gefa þau hugsanlega ekki dæmigerða mynd af málþroska barnanna. Málsýni veita annað sjónarhorn á málþroskamat barna sem greinast með einhverfu þar sem sýni eru fengin úr sjálfsprottnu tali í náttúrulegum aðstæðum. Í þessari rannsókn var málþroski 10 einhverfra barna (4;10 til 6;1 ára) athugaður með því að leggja fyrir stöðluð málþroskapróf (TOLD-2P og PPVT-4) og með því að taka málsýni af sjálfsprottnu tali. Niðurstöður sýndu meðalsterka til mjög sterka og tölfræðilega marktæka fylgni milli málþroskatölu og prófþátta TOLD-2P við mælieiningar úr sjálfsprottnu tali. Fylgni milli PPVT-4 og mælieininga úr málsýnum var meðalsterk en ekki tölfræðilega marktæk. Villugreining úr málsýnum gefur til kynna að einhverf börn geri villur af svipaðri gerð og dæmigerðir jafnaldrar en töluvert meira af þeim. Í stuttu máli er með nokkrum fyrirvörum hægt að draga þá ályktun að stöðluð próf og málsýni af sjálfsprottnu tali meti sömu undirliggjandi málþættina í beygingarlega flóknu tungumáli eins og íslensku. Málfræðivillur í málsýnum, bæði eðli þeirra og hlutfall, eru mikilvæg viðbót við upplýsingar sem fást með stöðluðum prófum. Frekari rannsókna á máltöku íslenskumælandi einhverfra barna er þörf.

Um höfund (biographies)

Logi Pálsson

Logi Pálsson M.Sc. logipals@gmail.com er talmeinafræðingur sem starfar á Talþjálfun Reykjavíkur og sérhæfir sig í talþjálfun barna með röskun á einhverfurófi og barna með flókinn fjölþættan vanda. Hann hefur starfað sem talmeinafræðingur frá 2018 og er með bakgrunn í sálfræði og atferlisþjálfun.

Jóhanna Thelma Einarsdóttir

Dr. Jóhanna Thelma Einarsdóttir (jeinars@hi.is) er prófessor við Háskóla Íslands, bæði á Menntavísindasviði og á Heilbrigðisvísindasviði. Hún hefur starfað sem talmeinafræðingur síðan 1987. Rannsóknir hennar hafa einkum beinst að mælingum og meðferð við stami sem og máltöku barna bæði hjá þeim sem sýna eðlilega framvindu í máltökunni og þeim sem sýna frávik.

Niðurhal

Útgefið

2021-12-31

Tölublað

Kafli

Ritrýndar greinar